Klimaatatelier Apeldoorn

Klimaatatelier Apeldoorn

Schetsen bij het klimaatatelier Apeldoorn

Schetsen bij het klimaatatelier Apeldoorn

Op 28 mei 2014 is een klimaatatelier Apeldoorn georganiseerd om te verkennen welke kansen er zijn om de lopende planprocessen te verrijken vanuit bodem, water, groen en klimaat. Het gedachtegoed van de Natuurlijke Alliantie is uitgangspunt. Klimaatadaptatie is vertrekpunt.

De gemeente Apeldoorn

In het bestuursakkoord van mei 2014 zijn de volgende speerpunten opgenomen:

  • Apeldoorn als gezinsstad
  • Apeldoorns bezit toplandschap
  • de Apeldoornse binnenstad met veel aandacht voor:
    •  vergroenen;
    • verblauwen van de binnenstad;
    • voor beekherstel.

Waterschap Vallei en Veluwe

Waterschap Vallei en Veluwe heeft een nieuwe agenda met meer aandacht voor het stedelijke gebied.


voorkant rapport klimaatatelier Apeldoorn

Download hier het rapport


Projectinformatie

  • Samenwerking: Omgevingsdienst Veluwe IJssel
  • Opdrachtgever: gemeente Apeldoorn
  • Periode: 2014

Klimaatatelier Apeldoorn

Jongeren die over stapstenen lopen

Jongeren die over stapstenen lopen

Inleiding

Dit voorjaar zijn de nieuwe klimaatmodellen van het KNMI gepresenteerd. Duidelijk is dat we bij de inrichting van de openbare ruimte meer rekening moeten houden met de gevolgen van klimaatverandering.

Doel van het klimaatatelier Apeldoorn is:

Het verkennen welke kansen er zijn om de lopende plan processen te verrijken vanuit bodem, water, groen en klimaat.

Verschillende vakspecialisten van de gemeente hebben in het begin van het klimaatatelier Apeldoorn een korte introductie (pitch) gegeven over de betekenis van hun vakgebied voor het centrumgebied.

Op basis van getoonde urgentie, opgaven, en ambities in de toelichtingen zijn 6 speerpunten benoemd:

    1. De sprengebeken zijn cruciaal voor de identiteit van Apeldoorn en het centrumgebied.
    2. Wateroverlast moet worden tegengegaan.
    3. Door de klimaatveranderingen neemt de kans op hittestress flink toe.
    4. Ook schaduw, vergroenen en verblauwen verminderen hittestress.
    5. De levendigheid van het centrum (Citylife) moet verder versterkt worden.
    6. Als leidraad voor de algehele sfeer streeft de gemeente naar eenheid in het openbare gebied.

Beleidsmatige context

Benoemde punten moeten binnen de beleidsmatige context worden ingevuld. Naast Apeldoorn Buitenstad zijn vooral relevant:

  • de Groene Mal (hoofdgroenstructuur van de gemeente),
  • het Apeldoorns bekenplan
  • Binnenstadsvisie

Klimaatverandering

Op basis van de gegeven scenario’s van klimaatverandering gaat de binnenstad in toenemende mate problemen ervaren door regenwateroverlast, hittestress en droogte.

Een bankje langs een rivier en beschut voor de zon onder bomen

Een bankje langs een rivier en beschut voor de zon

Methodische context

Als methode voor het klimaatatelier Apeldoorn is gekozen voor de natuurlijke alliantie, waarin water, groen en bodem geïntegreerd worden als basis voor ruimtelijke en verblijfskwaliteit.

Stad

A Groenblauw netwerk

Beken en goten zijn structuurdragers van de stad:

  • De sprengbeken worden verder doorontwikkeld als doorgaande herkenbare structuren om ruimte te bieden aan overtollig grondwater, afgekoppeld regenwater, ecologie, recreatie, cultuurhistorie;
    Spreng in Apeldoorn

    Driehuizerspreng

  • De beken kunnen een leidingssyteem zijn voor drinkwater;
  • Mogelijk  kunnen de beken door hun verval gebruikt worden voor kleinschalige energiewinning;
  • De bekenstructuur worden gekoppeld aan sport en spel.
  • Diverse bijzonder plekken langs de beken worden toegankelijk gemaakt

B Verder integreren met Groene mal

  • De groene zonering van de Groene Mal moet worden uitgewerkt;
  • Groen moet duidelijk aanwezig zijn in de stad;
  • De hele stad moet vergroend worden, ook op daken en gevels (bevorderen verdamping);
  • De sprengenbeken liggen in wijken met verschillende karakters.

C Verminderen regenwateroverlast (neemt toe vanwege klimaatverandering)

  • Wateroverlast verminderen aan de westzijde van Apeldoorn door afvoer op de beken en door infiltratie in groengebieden.
    spelende kinderen bij beek

    Spelende kinderen langs slootje

  • De verdrogende werking van het stedelijk gebied op de omgeving wegnemen.
  • De wegen in het groot droog dal aan de westzijde hol maken ten behoeve van betere afstroming van regenwater.

D Hittestress verminderen (neemt toe vanwege klimaat)

  • In het bestaande droge dal kan koele lucht naar het centrum stromen;
  • Realiseren van veel groen op verschillende manieren.

Centrumgebied

A Uitwerking groenblauw netwerk / klimaatimpuls 

  • De beken in de stad worden hersteld.
  • Bij realisatie van de Grifthof kan ruimte worden geboden aan regenwater, ecologische verbinding, recreatie en verkoeling.
  • Een deel van het verhard oppervlak zou moeten worden afgekoppeld.
  • Het concept “De Leigraaf” komt terug in de stad.
  • Het stratenpatroon wordt gebruikt voor extra waterafvoer.
  • Een andere kans om iets met zichtbaar water te doen bevindt zich nabij het Stadhuis.

B Integratie met groene mal / plus extra klimaatimpuls

  • De meeste Groene Mal elementen in het centrum zijn gerealiseerd;
  • Vanuit oogpunt van toeristisch toplandschap is het van belang de binnenstad verder te vergroenen en verflauwen;
    Bank in de stad waar mensen op zitten

    Een vegetatiedak, in een park

  • Toevoeging van bomen in de binnenstad draagt bij aan verkoeling;
  • Binnenhoven in het centrum worden als groene hoven ingericht;
  • Ook kan ingezet worden op het langer vasthouden en vertraagd afvoeren van regenwater.

C Apeldoorns kanaal 

  •  In de ontwikkelingsvisie Kanaaloevers is er voor gekozen om het oorspronkelijke havengebied weer in ere te herstellen ,voorsorterend op de mogelijke komst van pleziervaart.
  • Gekozen is om op de plek waar de Kayersbeek het kanaal in gaat stromen een “waterwerk” (vijver/cascade oid) te realiseren;
  • Het water van het Apeldoorns Kanaal kan ingezet worden voor extra koeling.

D Gebruik van water en bodem 

Ten westen van het kanaal wordt een ondergronds biologisch zuiveringsscherm gerealiseerd;

Het gebruikte en behandelde grondwater zal naar de herstelde Kayersbeek gevoerd worden.

E Impuls Citylife en historische referentie

  • Het Marktplein wordt een waterplein;
  • Heel bijzonder wordt de omgekeerde waterval.
  • De historische watermolens worden via kunstwerken in de herinnering teruggebracht.
    spreng in landschap

    Eendrachtspreng en wadi

 

 

Hoe verder?

Tijdens het atelier kwamen enkele relevante onderzoeksvragen naar boven. Deze vragen moeten worden opgepakt ten behoeve van de uitwerking van de opgaven.

Vraag 1: watersysteemanalyse; Hoeveel regenwater valt er eigenlijk, en wat zijn verwachtingen.

Vraag 2: Hoeveel extra water is te genereren in tijden dat er een tekort is

Vraag 3: Hoe zijn de precieze hoogteverschillen in het centrum? 

Richting uitvoering 

Op korte termijn wordt verkend welke resultaten van het atelier kunnen worden toegevoegd aan deze visies en programma’s. Ook worden dan mogelijkheden voor fasering aangegeven.